Re-integratie na burnout mislukt in 20 tot 30 procent van de gevallen, vaak doordat de onderliggende problematiek onvoldoende in kaart is gebracht. Psychologisch onderzoek voorafgaand aan of tijdens de werkhervatting brengt de belastbaarheid, cognitieve capaciteiten en persoonlijkheidsfactoren objectief in beeld. Dit geeft de bedrijfsarts, werkgever en werknemer concrete handvatten voor een re-integratieplan dat wel standhoudt. Met de juiste diagnostiek en begeleiding is succesvolle werkhervatting na burnout mogelijk.
Waarom loopt re-integratie na burnout zo vaak vast?
Burnout is meer dan “een beetje moe zijn”. Het is een toestand van ernstige uitputting op fysiek, emotioneel en mentaal vlak, vaak het gevolg van langdurige overbelasting op het werk. De gemiddelde verzuimduur bij burnout is gestegen naar circa 300 dagen in 2023 (CBS). Toch wordt bij de werkhervatting vaak te snel opgebouwd en te weinig gekeken naar wat er onder de oppervlakte speelt.
De meest voorkomende redenen waarom re-integratie na burnout mislukt:
- De onderliggende oorzaak is niet helder vastgesteld
- De belastbaarheid wordt overschat bij werkhervatting
- Het re-integratieplan is niet afgestemd op individuele beperkingen
De oorzaak is niet helder. Bij veel werknemers met burnout speelt meer dan alleen werkstress. Ongediagnosticeerde ADHD, een angststoornis, perfectionistische persoonlijkheidstrekken of een combinatie hiervan kunnen de burnout hebben veroorzaakt of in stand houden. Zonder diagnostiek worden deze factoren over het hoofd gezien.
De belastbaarheid wordt overschat. Een werknemer die zegt “het gaat wel weer” is niet per definitie belastbaar. Na burnout zijn cognitieve functies als concentratie, geheugen en multitasking vaak nog verminderd, zelfs als de werknemer zich beter voelt. Zonder objectieve meting wordt te snel te veel gevraagd.
Het re-integratieplan is niet op maat. Een generiek opbouwschema (2 uur, 4 uur, 6 uur, voltijd) houdt geen rekening met individuele beperkingen en sterktes. Psychologisch onderzoek levert de informatie die nodig is om het plan af te stemmen op de daadwerkelijke mogelijkheden van de werknemer.
Wat brengt psychologisch onderzoek bij burnout in kaart?
Een arbeidspsychologisch onderzoek bij burnout, doorgaans in de vorm van een belastbaarheidsonderzoek, richt zich op meerdere domeinen die relevant zijn voor werkhervatting. In veel gevallen is dit de aangewezen vorm van psychologisch onderzoek bij burn-out, omdat het specifiek de relatie tussen psychische capaciteiten en arbeid onderzoekt.
Cognitieve functies. Concentratie, werkgeheugen, verwerkingssnelheid en planning worden gemeten met gevalideerde neuropsychologische tests. Dit geeft een objectief beeld van wat de werknemer cognitief aankan, los van hoe hij of zij zich voelt.
Persoonlijkheidsfactoren. Perfectionisme, vermijdingsgedrag, moeite met grenzen stellen of hoge prestatiemotivatie zijn persoonlijkheidstrekken die bijdragen aan het ontstaan en in stand houden van burnout. Het rapport beschrijft hoe deze factoren de werkhervatting kunnen beinvloeden en welke begeleiding hierbij past.
Psychische comorbiditeit. Bij een deel van de werknemers met burnout speelt ook een depressie, angststoornis of ADHD. Differentiaaldiagnostiek maakt onderscheid tussen burnoutklachten en onderliggende stoornissen, zodat de behandeling gericht kan worden ingezet.
Draagkracht versus draaglast. Het onderzoek brengt de balans in kaart tussen wat de werknemer aankan (draagkracht) en wat er van hem of haar wordt gevraagd (draaglast), zowel op het werk als in de privesituatie.
De rol van psychologisch onderzoek bij re-integratie na burn-out
Het beste moment voor re-integratie na burn-out onderzoek is niet na 18 maanden verzuim, maar al na 3 tot 6 maanden wanneer het herstel niet verloopt zoals verwacht. Onderzoek van Van der Klink et al. (2003) toont aan dat gerichte arbeidspsychologische diagnostiek de kans op werkhervatting verhoogt en de verzuimduur verkort. Concrete momenten waarop onderzoek meerwaarde heeft:
Als de bedrijfsarts er niet uitkomt. De bedrijfsarts kan op basis van een spreekuurcontact van 20 minuten niet altijd vaststellen wat er precies aan de hand is. Een uitgebreid psychologisch onderzoek van 4 tot 8 uur geeft de diepgang die nodig is voor een compleet beeld.
Bij herhaalde terugval. Als de werknemer al een of meer mislukte re-integratiepogingen achter de rug heeft, is diagnostiek naar de onderliggende oorzaken geen luxe maar noodzaak. Lees meer over de signalen die wijzen op belastbaarheidsonderzoek.
Ter voorbereiding op de WIA-aanvraag. Een gedegen rapport van een psychologisch onderzoek versterkt het re-integratiedossier richting het UWV en toont aan dat u als werkgever alle redelijke stappen heeft ondernomen conform de Wet verbetering poortwachter. Het UWV beoordeelt bij de WIA-aanvraag na 104 weken of werkgever en werknemer voldoende re-integratie-inspanningen hebben geleverd. Zonder onderbouwing met professioneel onderzoek riskeert u een loonsanctie.
Wanneer schakelt u een extern diagnostiekbureau in?
Niet elke organisatie beschikt over een eigen testpsycholoog of heeft ervaring met arbeidspsychologisch onderzoek bij burnout. Een extern diagnostiekbureau biedt dan uitkomst: u krijgt een onafhankelijk rapport dat door alle partijen (bedrijfsarts, UWV, werknemer) wordt geaccepteerd, zonder wachtlijst en met een doorlooptijd van 5 tot 8 weken. Bekijk het overzicht van belastbaarheidspakketten voor de arbeidssector of neem direct contact op voor een vrijblijvend adviesgesprek.
Van rapport naar werkhervatting: hoe werkt het in de praktijk?
Na afronding van het psychologisch onderzoek ontvangt u een rapport met een helder overzicht van de bevindingen en concrete aanbevelingen. Een voorbeeld van hoe dit er in de praktijk uitziet:
Een HR-manager meldt een medewerker aan die na 5 maanden burnoutverzuim niet herstelt ondanks coaching. Het onderzoek toont aan dat er naast de burnoutklachten sprake is van ongediagnosticeerde ADHD en perfectionistische persoonlijkheidstrekken. Het rapport adviseert: eerst gerichte ADHD-behandeling starten, vervolgens werkhervatting opbouwen met aandacht voor structuur en prikkelreductie, en regelmatige evaluatiemomenten met de leidinggevende. De werkgever weet nu waar hij aan toe is en de werknemer krijgt eindelijk de juiste ondersteuning.
De doorlooptijd van dit type onderzoek bedraagt doorgaans 5 tot 8 weken. Gezien de gemiddelde verzuimduur van 300 dagen bij burnout, is dat een relatief korte investering die de rest van het traject richting geeft. Benieuwd naar de kosten? Een belastbaarheidsonderzoek bij PSYVICE kost €1.800 tot €2.800.
Psychologisch onderzoek bij burnout: wat levert het op?
Een goed uitgevoerd onderzoek levert meetbare resultaten op voor alle betrokken partijen. Onderzoek van Nieuwenhuijsen et al. (2014) bevestigt dat gerichte interventies op basis van diagnostiek de terugkeer naar werk bij psychische klachten versnellen. De werkgever krijgt een realistisch beeld van de belastbaarheid en kan het re-integratieplan hierop afstemmen, wat onnodige terugval voorkomt. De werknemer krijgt inzicht in de eigen mogelijkheden en beperkingen, wat realistische verwachtingen schept en het gevoel van controle vergroot. De bedrijfsarts krijgt een onderbouwd rapport waarmee hij of zij gerichter kan adviseren. En het re-integratiedossier wordt versterkt voor een eventuele WIA-beoordeling door het UWV.
Bij PSYVICE wordt elk onderzoek uitgevoerd in samenwerking met en ondertekend door een BIG-geregistreerde professional. Alle instrumenten zijn COTAN-beoordeeld. U kunt doorgaans binnen 1 tot 2 weken terecht voor een intake.
Heeft u een medewerker met burnout die vastloopt in re-integratie? Neem contact op om te bespreken of psychologisch onderzoek een waardevolle volgende stap is. Bekijk ook het overzicht van pakketten voor de arbeidssector.
Over de auteur
Marie-Claire Rhemrev is toegepast psycholoog en oprichter van PSYVICE, een onafhankelijk psychodiagnostisch onderzoeksbureau in Zeeland. Zij voert psychodiagnostisch onderzoek uit voor zorgorganisaties, de arbeidssector en particulieren. Alle rapportages worden beoordeeld en ondertekend door een BIG-geregistreerde professional.
Veelgestelde vragen
Vragen? Hier vind je de antwoorden!
Psychologisch onderzoek is zinvol wanneer het herstel na burnout stagneert (meestal na 3 tot 6 maanden), bij herhaalde terugval tijdens re-integratie, wanneer de bedrijfsarts onvoldoende zicht heeft op de onderliggende oorzaken, of ter voorbereiding op een WIA-aanvraag.
Een belastbaarheidsonderzoek bij burnout kost gemiddeld €1.800 tot €2.800 bij PSYVICE, afhankelijk van de complexiteit van de vraagstelling. Dit bedrag is inclusief intake, testafname, rapportage en teruggavegesprek.
Het onderzoek duurt doorgaans 5 tot 8 weken van intake tot rapport, met 4 tot 8 uur testafname verdeeld over 1 tot 2 sessies. Bij PSYVICE kunt u doorgaans binnen 1 tot 2 weken terecht voor een intake.
Ja, zowel de werkgever als de bedrijfsarts kan een belastbaarheidsonderzoek aanvragen. De werknemer moet hiermee instemmen. Het onderzoek is gericht op het vaststellen van mogelijkheden en beperkingen, niet op het beoordelen van de werknemer. De medische informatie wordt niet gedeeld met de werkgever; het rapport bevat alleen functionele conclusies en aanbevelingen.
Burnout wordt primair veroorzaakt door langdurige werkgerelateerde overbelasting en kenmerkt zich door uitputting, cynisme en verminderd professioneel functioneren. Een depressie is breder en raakt alle levensgebieden. In de praktijk overlappen de klachten vaak. Psychologisch onderzoek met differentiaaldiagnostiek maakt onderscheid, zodat de behandeling gericht kan worden ingezet.
Ons team van BIG-geregistreerde psychologen deelt kennis over psychodiagnostisch onderzoek, tests en diagnostische vraagstukken.