Een werknemer heeft belastbaarheidsonderzoek nodig wanneer verzuim langer dan 3 maanden aanhoudt zonder diagnose, re-integratie herhaaldelijk mislukt, onduidelijk is of klachten werk- of privégerelateerd zijn, een WIA-aanvraag moet worden onderbouwd, of er discussie bestaat over wat de medewerker nog wel en niet kan. Dit psychologisch onderzoek brengt de balans tussen draagkracht en draaglast objectief in kaart en geeft concrete handvatten voor werkhervatting.
Waarom belastbaarheidsonderzoek bij langdurig verzuim vaak te laat wordt ingezet
Langdurig verzuim is kostbaar. Niet alleen financieel (gemiddeld €250 tot €400 per dag per werknemer), maar ook voor het welzijn van de medewerker en de continuiteit van uw team. Toch wordt belastbaarheidsonderzoek in de praktijk vaak pas aangevraagd als het verzuim al maanden duurt en meerdere re-integratiepogingen zijn gestrand.
De reden: de signalen worden niet altijd herkend. Hieronder beschrijven we vijf concrete situaties waarin belastbaarheidsonderzoek een waardevolle stap is. Hoe eerder u deze signalen oppakt, hoe groter de kans op een succesvolle werkhervatting.
De 5 signalen in het kort
- Verzuim langer dan 3 maanden zonder duidelijke diagnose
- Re-integratie mislukt herhaaldelijk
- Onduidelijkheid over werk- versus priveoorzaken
- Voorbereiding op een WIA-aanvraag
- Verschil van inzicht over belastbaarheid
Signaal 1: verzuim langer dan 3 maanden zonder duidelijke diagnose
Wat ziet u? Een medewerker is al maanden ziek, maar het is onduidelijk waarom. De huisarts spreekt van “overspanning” of “burn-outklachten”, maar er is geen concrete diagnose. De medewerker zelf kan ook niet goed aangeven wat er aan de hand is. De bedrijfsarts geeft aan dat er beperkingen zijn, maar kan de precieze oorzaak niet vaststellen.
Waarom wijst dit op belastbaarheidsonderzoek? Langdurig verzuim zonder diagnose is vaak een teken van complexere problematiek. Mogelijk spelen meerdere factoren tegelijk: onderliggende psychische klachten (depressie, angst, ADHD), persoonlijkheidsfactoren die herstel vertragen, werkgerelateerde stress die niet wordt herkend, of een combinatie van werk- en priveproblemen. Een belastbaarheidsonderzoek brengt al deze factoren systematisch in kaart en geeft de bedrijfsarts, werkgever en werknemer een helder kader om mee te werken.
Signaal 2: re-integratie mislukt herhaaldelijk
Wat ziet u? De medewerker heeft al een of meerdere re-integratiepogingen achter de rug, maar telkens valt hij of zij opnieuw uit. Het aantal werkuren wordt opgebouwd, maar na enkele weken volgt weer een terugval. Het patroon herhaalt zich en niemand begrijpt precies waarom het steeds misgaat.
Waarom wijst dit op belastbaarheidsonderzoek? Herhaalde terugval bij re-integratie duidt er vaak op dat de onderliggende oorzaak van het verzuim niet goed is vastgesteld. Misschien worden de cognitieve beperkingen van de werknemer onderschat, is er sprake van ongediagnosticeerde problematiek, of sluit het re-integratieplan niet aan bij de daadwerkelijke belastbaarheid. Een psychologisch onderzoek naar de draagkracht en draaglast stelt vast wat de werknemer op dit moment aankan, zodat het re-integratieplan hierop kan worden afgestemd. Onderzoek laat zien dat arbeidspsychologische diagnostiek de kans op werkhervatting verhoogt (Van der Klink et al., 2003). Lees ook ons artikel over de rol van psychologisch onderzoek bij re-integratie na burnout.
Signaal 3: onduidelijkheid over werk- versus priveoorzaken
Wat ziet u? Er is discussie over de aard van het verzuim. De werkgever vermoedt dat priveproblemen (scheiding, schulden, mantelzorg) de hoofdoorzaak zijn. De werknemer wijst juist naar werkdruk, een conflict met de leidinggevende of een onveilige werksfeer. De bedrijfsarts zit ertussenin en kan op basis van het spreekuur alleen niet vaststellen waar de kern van het probleem ligt.
Waarom wijst dit op belastbaarheidsonderzoek? Wanneer er onduidelijkheid bestaat over de oorzaak van het verzuim, is een objectief onderzoek de enige manier om verder te komen. Een arbeidspsychologisch onderzoek onderscheidt werkgerelateerde factoren van persoonlijke problematiek en laat zien hoe deze op elkaar inwerken. Dit voorkomt dat werkgever en werknemer blijven discussieren over oorzaken en maakt de weg vrij voor gerichte interventies. Het rapport biedt beide partijen een neutraal vertrekpunt.
Signaal 4: voorbereiding op een WIA-aanvraag
Wat ziet u? De medewerker nadert het einde van de wachttijd van 104 weken en een WIA-aanvraag komt in zicht. Het UWV verwacht een compleet re-integratiedossier waarin duidelijk is onderbouwd welke stappen zijn ondernomen en waarom de werknemer niet (volledig) heeft kunnen terugkeren.
Waarom wijst dit op belastbaarheidsonderzoek? Het UWV beoordeelt bij de WIA-aanvraag of werkgever en werknemer voldoende hebben gedaan aan re-integratie conform de Wet verbetering poortwachter. Een belastbaarheidsonderzoek dat is uitgevoerd door een psycholoog en ondertekend door een BIG-geregistreerde professional versterkt het dossier aanzienlijk. Het toont aan dat u als werkgever professioneel onderzoek heeft laten uitvoeren naar de mogelijkheden en beperkingen van uw medewerker. Zonder dit type onderbouwing riskeert u een loonsanctie van het UWV.
Signaal 5: verschil van inzicht over belastbaarheid
Wat ziet u? De werkgever vindt dat de medewerker meer kan dan hij of zij laat zien. De werknemer geeft aan niet meer te kunnen dan wat er nu gebeurt. De bedrijfsarts heeft moeite om een eenduidig beeld te vormen. Er ontstaat een patstelling die de werkrelatie belast en het verzuim verlengt.
Waarom wijst dit op belastbaarheidsonderzoek? Een verschil van inzicht over belastbaarheid is een van de meest voorkomende redenen voor stagnatie in re-integratietrajecten. Een onafhankelijk psychologisch onderzoek biedt objectieve gegevens over wat de werknemer cognitief, emotioneel en gedragsmatig aankan. Dit is geen mening, maar een onderbouwde conclusie op basis van gevalideerde testinstrumenten. Het rapport kan worden gebruikt in gesprekken met de bedrijfsarts, het UWV of bij een eventueel arbeidsconflict. De resultaten geven zowel werkgever als werknemer duidelijkheid en nemen de discussie weg.
Wat levert belastbaarheidsonderzoek concreet op?
Een goed uitgevoerd belastbaarheidsonderzoek geeft u als werkgever of HR-professional inzicht op meerdere niveaus. Het rapport bevat een heldere beschrijving van de psychische belastbaarheid en draagkracht van de werknemer, een analyse van cognitieve capaciteiten (concentratie, geheugen, planning), inzicht in persoonlijkheidsfactoren die het functioneren beinvloeden, concrete aanbevelingen voor werkhervatting (uren, taken, begeleiding), en een onderbouwde prognose voor herstel en werkhervatting in de komende maanden.
Bij PSYVICE wordt elk belastbaarheidsonderzoek uitgevoerd in samenwerking met en ondertekend door een BIG-geregistreerde professional. Alle gebruikte instrumenten zijn COTAN-beoordeeld. De doorlooptijd bedraagt doorgaans 4 tot 6 weken van intake tot rapport, zodat u snel over bruikbare informatie beschikt.
Wanneer actie ondernemen?
De vuistregel is: hoe eerder, hoe beter. Een onderzoek naar de belastbaarheid na 3 tot 6 maanden verzuim levert meer op dan diagnostiek na 18 maanden, wanneer patronen al zijn verhard en de motivatie voor werkhervatting is afgenomen. Vroegtijdig investeren in diagnostiek voorkomt langdurig verzuim, onnodige behandelingen en mogelijke loonsancties.
Benieuwd naar de kosten van psychologisch onderzoek? Een belastbaarheidsonderzoek bij PSYVICE kost €1.800 tot €2.800, afhankelijk van de complexiteit van de vraagstelling. Bekijk het volledige overzicht van pakketten voor de arbeidssector.
Herkent u een van deze signalen bij uw werknemer? Neem contact op om te bespreken of belastbaarheidsonderzoek een waardevolle stap is. Wij denken vrijblijvend met u mee.
Over de auteur
Marie-Claire Rhemrev is toegepast psycholoog en oprichter van PSYVICE, een onafhankelijk psychodiagnostisch onderzoeksbureau in Zeeland. Zij voert psychodiagnostisch onderzoek uit voor zorgorganisaties, de arbeidssector en particulieren. Alle rapportages worden beoordeeld en ondertekend door een BIG-geregistreerde professional.
Veelgestelde vragen
Vragen? Hier vind je de antwoorden!
Belastbaarheidsonderzoek is nodig bij verzuim langer dan 3 tot 6 maanden zonder diagnose, herhaalde mislukte re-integratie, onduidelijkheid over werk- versus priveoorzaken, voorbereiding op een WIA-aanvraag, of een verschil van inzicht over de belastbaarheid van de werknemer.
Een belastbaarheidsonderzoek kost gemiddeld €1.250 tot €2.800, afhankelijk van de complexiteit van de vraagstelling en het aantal testinstrumenten dat wordt ingezet. Bij PSYVICE ontvangt u vooraf een vrijblijvende offerte met een vast tarief.
Een belastbaarheidsonderzoek duurt doorgaans 4 tot 6 weken van intake tot eindrapport. De testafname zelf neemt 4 tot 8 uur in beslag, verdeeld over 1 tot 2 sessies. Bij PSYVICE kunt u doorgaans binnen 1 tot 2 weken terecht voor een intake.
Als het belastbaarheidsonderzoek onderdeel is van het re-integratieproces conform de Wet verbetering poortwachter, is de werknemer in principe verplicht hieraan mee te werken. Weigering kan gevolgen hebben voor de loondoorbetaling. Het is raadzaam dit met uw bedrijfsarts af te stemmen.
Een belastbaarheidsonderzoek richt zich op de psychische en cognitieve capaciteiten van de werknemer: wat kan hij of zij aan? Een arbeidsdeskundig onderzoek bekijkt de match tussen de belastbaarheid en de functie-eisen. Beide onderzoeken vullen elkaar aan en worden vaak samen ingezet bij complexe verzuimcasussen.
Ons team van BIG-geregistreerde psychologen deelt kennis over psychodiagnostisch onderzoek, tests en diagnostische vraagstukken.