DIVA-5

De DIVA-5 (Diagnostisch Interview voor ADHD bij volwassenen, versie 5) is de actuele opvolger van de veelgebruikte DIVA 2.0 en is specifiek ontwikkeld om naadloos aan te sluiten op de herziene criteria van de DSM-5. Het is een semi-gestructureerd diagnostisch interview voor het systematisch vaststellen van ADHD bij volwassenen. Het interview is ontwikkeld door J.J.S. Kooij en collega’s en is vrij beschikbaar via de DIVA Foundation. In de Nederlandse specialistische GGZ en ambulante psychiatrie geldt het als een van de standaard diagnostische instrumenten bij vermoeden van ADHD bij volwassenen.

Twee kerndomeinen en vijf leefgebieden

Het interview brengt alle 18 DSM-5 symptoomcriteria voor ADHD systematisch in kaart, verdeeld over twee kerndomeinen:

• Aandachtstekort (9 symptomen): onder meer moeite met aandacht vasthouden, vergeetachtigheid, snel afgeleid raken en moeite met het organiseren van taken.
• Hyperactiviteit en impulsiviteit (9 symptomen): onder meer rusteloosheid, moeite met stilzitten, overmatig praten en moeite met wachten op de beurt.

Per symptoom wordt vastgesteld of het aanwezig is in het heden (afgelopen 6 maanden) en of het aanwezig was in de kindertijd (voor het 12e jaar). Dit is een vereiste voor de DSM-5-diagnose ADHD: de symptomen moeten aantoonbaar aanwezig zijn geweest voor het 12e levensjaar. Aanvullend worden functionele beperkingen in vijf leefgebieden uitgevraagd: werk/studie, relaties, sociaal functioneren, vrije tijd en zelfverzorging.

Heden en verleden: het belang van de kindertijdsanamnese

Een van de meest onderscheidende kenmerken van de DIVA-5 is de systematische uitvraag van symptomen in de kindertijd. Bij volwassenen is retrospectieve rapportage over de kindertijd onderhevig aan geheugenvertekening. De DIVA-5 biedt voor elk symptoom concrete voorbeelden van hoe het zich op kinderleeftijd kan uiten, wat de betrouwbaarheid van de kindertijdsanamnese verhoogt. De informantversie van het interview, waarbij een naaste of oudere familielid de kindertijdssymptomen bevestigt, versterkt de diagnostische onderbouwing verder.

DIVA-5 als onderdeel van een breed diagnostisch onderzoek

Het interview is altijd onderdeel van een breder diagnostisch onderzoek. Een volledig ADHD-onderzoek bij PSYVICE omvat naast het interview ook vragenlijsten voor ADHD-klachten en comorbide problematiek, neuropsychologische tests voor aandacht en executieve functies zoals de D2-R en de BRIEF-A, en een klinische anamnese. De combinatie van bronnen verhoogt de betrouwbaarheid van de diagnostische conclusie en maakt het mogelijk comorbide aandoeningen te identificeren die bij ADHD bij volwassenen frequent voorkomen, zoals angststoornissen, stemmingsstoornissen of autismespectrumstoornis.

Informantversie en collaterale anamnese

De DIVA-5 kent naast de zelfrapportageversie een informantversie die wordt ingevuld door een naaste, zoals een partner of oudere familielid. De informantversie is van bijzondere waarde voor de kindertijdsanamnese: een familielid dat de respondent als kind heeft gekend, kan de aanwezigheid van symptomen voor het 12e jaar bevestigen of nuanceren. Bij volwassenen waarbij het eigen geheugen over de kindertijd beperkt of vertekend is, verhoogt de informantversie de betrouwbaarheid van de diagnostische conclusie aanzienlijk.

DIVA-5 in de GGZ

In de specialistische GGZ wordt het interview ingezet bij het vaststellen van de diagnose ADHD als basis voor behandelplanning, waaronder medicatiebeleid en psycho-educatie. Bij second opinions na een eerder gestelde ADHD-diagnose biedt het interview een gestructureerd kader om de diagnostische onderbouwing te herbeoordelen. Het is ook waardevol bij differentiaaldiagnostiek tussen ADHD en aanverwante aandoeningen zoals bipolaire stoornis, angststoornis of autismespectrumstoornis, waarbij de systematische uitvraag van het beloop in de kindertijd een cruciale rol speelt.

DIVA-5 in de arbeidssector

In de arbeidssector wordt het interview ingezet bij arbeidsgeschiktheidsonderzoek waarbij ADHD de belastbaarheid beïnvloedt, en bij re-integratieadvies waarbij inzicht in de aard en ernst van ADHD-symptomen noodzakelijk is voor het formuleren van werkgerichte adviezen. De gestructureerde vastlegging van symptoomcriteria en functionele beperkingen is juridisch houdbaar in rapportages voor UWV en arbeidsdeskundigen.

Normering en kwaliteit

Het instrument is vrij beschikbaar voor erkende professionals via divacenter.eu. De psychometrische eigenschappen zijn in meerdere studies onderzocht. PSYVICE hanteert uitsluitend gevalideerde instrumenten die voldoen aan de actuele richtlijnen van de AST-NIP 2024. Elk onderzoek waarbij dit interview wordt ingezet, wordt ondertekend door een BIG-geregistreerde professional.

Afname en doorlooptijd bij PSYVICE

Het interview wordt bij PSYVICE afgenomen als onderdeel van een breed ADHD-diagnostisch onderzoek. De afnameduur varieert van 45 tot 90 minuten, afhankelijk van de complexiteit van de klachtenpresentatie en de beschikbaarheid van een informant. Na verwerking ontvangt de cliënt of verwijzer een rapportage met diagnostische conclusies en behandelaanbevelingen. De doorlooptijd van aanmelding tot rapport bedraagt gemiddeld 4 tot 6 weken.

Wilt u weten of dit onderzoek passend is bij de specifieke vraagstelling? Neem contact op via het contactformulier of bekijk de beschikbare onderzoekspakketten.