De SCID-5 (Structured Clinical Interview for DSM-5 Disorders) is het meest gebruikte gestructureerde diagnostisch interview voor het systematisch vaststellen van DSM-5 diagnosen bij volwassenen. Het instrument bestaat uit gestandaardiseerde vragen die de interviewer stelt en beoordeelt op basis van klinische expertise. Hierdoor combineert het instrument de voordelen van een gestructureerde aanpak met de flexibiliteit van een klinisch oordeel. In de Nederlandse specialistische GGZ geldt de SCID-5 als referentiestandaard voor complexe diagnostiek.
Drie versies voor verschillende doeleinden
Het interview is beschikbaar in drie versies, elk gericht op een specifieke diagnostische context:
- SCID-5-CV (Clinical Version): de meest gebruikte versie in de klinische praktijk. Omvat de meest voorkomende DSM-5-stoornissen, waaronder stemmings-, angst-, trauma- en psychotische stoornissen en middelenstoornissen.
- SCID-5-PD (Personality Disorders): specifiek gericht op het systematisch vaststellen van de tien DSM-5 persoonlijkheidsstoornissen. Wordt vaak gecombineerd met de CV.
- SCID-5-RV (Research Version): de uitgebreide versie voor wetenschappelijk onderzoek, met alle DSM-5 diagnostische categorieën.
Hoe werkt het interview?
Het interview is modulair opgebouwd. De interviewer start met een overzichtsmodule waarin de anamnese en de voornaamste klachten worden uitgevraagd. Op basis hiervan wordt bepaald welke diagnostische modules worden doorlopen. Per module worden gestandaardiseerde vragen gesteld, waarop de interviewer antwoorden beoordeelt met drie opties: afwezig, subklinisch of aanwezig. Alleen aanwezige symptomen worden meegewogen in de uiteindelijke diagnosestelling.
De modulaire opzet maakt het efficiënt: modules voor stoornissen die op basis van de overzichtsanamnese niet relevant zijn, worden overgeslagen. Hierdoor varieert de afnameduur van 45 minuten bij een relatief eenvoudig beeld tot meer dan twee uur bij complexe, meervoudige diagnostiek.
SCID-5 versus ongestructureerd klinisch interview
Onderzoek toont consistent aan dat ongestructureerde klinische interviews leiden tot minder betrouwbare diagnosestelling dan gestructureerde methoden. Het gestructureerde interview verhoogt de interbeoordelaarsbetrouwbaarheid: twee getrainde beoordelaars komen bij gebruik van de SCID-5 tot hogere overeenstemming in diagnosestelling dan bij vrij klinisch oordeel. Dit maakt het instrument van belang bij complexe diagnostische vraagstellingen, second opinions en situaties waarbij de diagnostische onderbouwing zwaarwegend is, zoals forensisch onderzoek of WIA-beoordeling. Meer over de methoden en hun kwaliteitscriteria leest u in het kennisbankartikel over differentiaaldiagnostiek.
Voorbereiding en rapportage
Voor een goede afname van het interview is voorbereiding van belang. De afnemer raadpleegt vooraf beschikbare informatie uit dossiers, eerdere rapportages of vragenlijsten. Tijdens het interview worden doorvraagmogelijkheden benut om de ernst en de duur van symptomen precies vast te leggen, conform de DSM-5-criteria. De bevindingen worden vastgelegd in een gestructureerd formulier dat de basis vormt voor de diagnostische conclusie in de rapportage.
De rapportage vermeldt welke modules zijn afgenomen, welke diagnosen zijn vastgesteld of uitgesloten en wat de differentiaaldiagnostische overwegingen zijn. Dit niveau van transparantie is van belang bij overdracht naar andere behandelaars, bij second opinions en bij juridische of arbeidsrechtelijke procedures. Meer over de kwaliteitseisen voor diagnostische rapportages leest u in het kennisbankartikel over differentiaaldiagnostiek.
SCID-5 in de GGZ
In de specialistische GGZ wordt het interview ingezet bij complexe diagnostische vraagstellingen waarbij meerdere stoornissen mogelijk zijn, bij second opinions na eerdere diagnosen en bij behandeltrajecten die onvoldoende resultaat hebben opgeleverd. Het gestructureerde interview legt de diagnostische redenering systematisch vast, wat de transparantie en toetsbaarheid van de conclusies verhoogt. PSYVICE zet het interview in als onderdeel van een breder psychodiagnostisch onderzoek, aangevuld met vragenlijsten en neuropsychologische instrumenten waar de vraagstelling dat vereist.
SCID-5 in de arbeidssector
Bij WIA-beoordelingen en complexe re-integratievraagstukken waarbij de diagnostische onderbouwing juridisch of arbeidsrechtelijk zwaarwegend is, biedt het interview een gestandaardiseerde basis. De systematische vastlegging van diagnostische criteria maakt de conclusies controleerbaar en onderbouwbaar voor arbeidsdeskundigen en verzekeringsartsen van UWV.
Normering en kwaliteit
Het instrument is ontwikkeld door Michael First en collega’s en is internationaal gevalideerd. De Nederlandse bewerking is beschikbaar via erkende testuitgevers. Het instrument is meerdere malen herzien om aansluiting te houden bij de actuele DSM-editie. PSYVICE hanteert uitsluitend instrumenten die voldoen aan de actuele richtlijnen van de AST-NIP 2024. Elk onderzoek waarbij dit instrument wordt ingezet, wordt ondertekend door een BIG-geregistreerde professional.
Afname en doorlooptijd bij PSYVICE
Het interview wordt bij PSYVICE afgenomen door een getrainde professional als onderdeel van een breed diagnostisch onderzoek. De afnameduur varieert van 45 tot meer dan 90 minuten, afhankelijk van de diagnostische complexiteit. Na het interview worden de bevindingen verwerkt in een rapportage met geïntegreerde diagnostische conclusies. De doorlooptijd van aanmelding tot rapport bedraagt gemiddeld 4 tot 6 weken.
Wilt u weten of een SCID-5 onderzoek passend is bij de specifieke vraagstelling? Neem contact op via het contactformulier of bekijk de beschikbare onderzoekspakketten.
Toepassingen
De SCID-5 wordt ingezet wanneer een systematische en valide vaststelling van DSM-5 diagnosen noodzakelijk is, als aanvulling op of vervanging van een ongestructureerd klinisch interview.
- Complexe diagnostiek bij meerdere mogelijke as-I stoornissen in de specialistische GGZ
- Vaststellen van persoonlijkheidsstoornissen (SCID-5-PD)
- Forensisch-psychiatrisch onderzoek waarbij een gestandaardiseerde diagnosestelling vereist is
- Second opinion bij bestaande diagnosen
- Wetenschappelijk onderzoek naar psychiatrische stoornissen
- Complexe WIA-beoordelingen waarbij de diagnostische onderbouwing zwaarwegend is
Geschikt voor
Volwassenen van 18 jaar en ouder bij wie een systematische en gestandaardiseerde vaststelling van DSM-5 diagnosen noodzakelijk is. Geschikt voor specialistische GGZ, forensische psychiatrie en complexe arbeidsrechtelijke vraagstellingen. Vereist een getrainde afnemer.
Niet geschikt bij
Situaties waarbij een beknopte screening volstaat. Cliënten met ernstige communicatieproblemen die een uitgebreid interview niet kunnen volgen. De SCID-5 is geen zelfrapportage-instrument en vereist altijd afname door een getrainde professional.
Praktijkvoorbeeld
Een 41-jarige man wordt aangemeld in de specialistische GGZ na een langdurig traject bij de huisarts en meerdere behandelpogingen voor depressieve klachten met onvoldoende resultaat. De vraagstelling richt zich op het vaststellen van de exacte diagnose en het uitsluiten van comorbide stoornissen.
Met de SCID-5-CV worden systematisch meerdere diagnostische categorieën doorlopen. Het interview duurt 80 minuten. De bevindingen wijzen op een recidiverende depressieve stoornis met een comorbide gegeneraliseerde angststoornis, waarbij eerdere behandeling onvoldoende op de angstcomponent was gericht.
De SCID-5-uitkomsten vormen de basis voor een herzien behandelplan. De rapportage wordt ondertekend door een BIG-geregistreerde professional en biedt een gedegen diagnostische onderbouwing voor het multidisciplinair overleg.
Veelgestelde vragen
Vragen? Hier vind je de antwoorden!
De SCID-5-CV (Clinical Version) brengt de meest voorkomende as-I stoornissen in kaart, zoals stemmings-, angst-, trauma- en psychotische stoornissen. De SCID-5-PD is specifiek gericht op de tien DSM-5 persoonlijkheidsstoornissen. Beide versies worden in de klinische praktijk vaak gecombineerd wanneer zowel as-I als persoonlijkheidsproblematiek relevant is.
Nee. De SCID-5 is een semi-gestructureerd diagnostisch interview dat altijd wordt afgenomen door een getrainde professional. De interviewer stelt gestandaardiseerde vragen en beoordeelt de antwoorden op basis van klinische expertise. Dit onderscheidt de SCID-5 van zelfrapportagevragenlijsten zoals de MMPI-2 of de BAT.
De duur varieert sterk, van circa 45 minuten bij een relatief eenvoudig klinisch beeld tot meer dan twee uur bij complexe diagnostiek met meerdere stoornissen. De modulaire opzet maakt het mogelijk alleen relevante modules af te nemen, wat de afnameduur beperkt.
Gestructureerde interviews zoals de SCID-5 leiden tot hogere interbeoordelaarsbetrouwbaarheid: twee getrainde professionals komen bij gebruik van de SCID-5 tot meer consistente diagnostische conclusies dan bij een vrij klinisch interview. Dit is van belang bij complexe diagnostiek, second opinions en situaties waarbij de diagnostische onderbouwing juridisch of arbeidsrechtelijk zwaarwegend is.
Ja. Bij complexe WIA-beoordelingen waarbij de diagnostische onderbouwing zwaarwegend is, biedt de SCID-5 een gestandaardiseerde basis. De systematische vastlegging van diagnostische criteria maakt de conclusies controleerbaar en onderbouwbaar voor arbeidsdeskundigen en verzekeringsartsen van UWV.
Een SCID-5 onderzoek kunt u aanvragen via het contactformulier op de PSYVICE-website. Na de aanmelding bespreekt PSYVICE de vraagstelling en bepaalt of de SCID-5 het meest geschikte instrument is. Het interview maakt altijd deel uit van een breder diagnostisch onderzoek. Alle rapportages worden ondertekend door een BIG-geregistreerde professional.
Bronnen & referenties
First, M. B., Williams, J. B. W., Karg, R. S., & Spitzer, R. L. (2015). Structured Clinical Interview for DSM-5 Disorders — Clinician Version (SCID-5-CV). American Psychiatric Association.
First, M. B., Williams, J. B. W., Benjamin, L. S., & Spitzer, R. L. (2016). SCID-5-PD: Structured Clinical Interview for DSM-5 Personality Disorders. American Psychiatric Association.
NIP (2024). Richtlijn voor het gebruik van psychologische tests (AST-NIP 2024). Nederlands Instituut van Psychologen.
COTAN. COTAN-beoordeling testinstrumenten. Geraadpleegd via het NIP COTAN-register.
